Stereotypy rodzaju w paraolimpijskich dyscyplinach sportowych

Ciekawe badanie przeprowadził Wojciech Wiliński z Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu.

Zbadał on bowiem postrzeganie społeczne osób biorących udział w sportach paraolimpijskich, pod względem stereotypów kobiecych i męskich.

"Sport paraolimpijski zaprzecza cechom słabości fizycznej, psychicznej i skłonności do izolacji społecznej,
które stanowią składniki ogólnego stereotypu niepełnosprawności.

Potwierdza to istnienie paradoksu, polegającego na dostosowawczej zmianie tożsamości w wyniku negacji.

Środowisko sportu paraolimpijskiego wymaga podjęcia ryzyka i stawia trudne warunki usankcjonowane w stereotypie męskości, aprobując zamiast akceptacji, rezygnację z niepełnosprawności jako stygmatyzującej oraz blokującej rozwój identyfikacji."

Tak więc czy kobiety paraolimpijki stają się bardziej przystosowane życiowo nabierając cech męskich?

Poczytajcie sami. Badanie dostępne pod TYM ADRESEM (pdf).

"No to jakie są te stereotypy?"

Kuczyńska (1992) była tą, która określiła stereotypy rodzajowe pod względem cech osobowości oraz zachowania:

- cechy kobiece to:
wrażliwy, troskliwy, angażujący się w sprawy innych, łagodny, kokieteryjny, dbający o swój wygląd, gospodarny, mający poczucie estetyki, gderliwy, czuły, uczuciowy, wrażliwy na potrzeby innych, zdolny do poświęceń, delikatny, naiwny,

- cechy męskie to:
dominujący, niezależny, rywalizujący, nastawiony na sukces, mający siłę przebicia, łatwo podejmujący decyzje, arogancki, mający dobra kondycję fizyczną, z poczuciem humoru, mający zdolność przekonywania, pewny siebie, samowystarczalny, eksperymentujący w życiu seksualnym, sprytny, otwarty za świat zdarzeń zewnętrznych.

Zrób sobie test na płeć mózgu!

Można sprawdzić, w jakiej mierze męski lub kobiecy jest twój umysł. To, w jakim stopniu zachowanie kobiet i mężczyzn jest kobiece lub męskie, zależy od modelu, według którego uformowany jest ich mózg.

Można być kobietą i mieć pewne męskie cechy umy­słu, a zależy to po prostu od obecności lub nieobecno­ści hormonów męskich w określonych stadiach ciąży.

1. Słyszysz niewyraźne miauczenie. Jak łatwo możesz zlokalizować kota bez rozglądania się wokoło?
a) Jeśli się zastanowisz, możesz go wskazać.
b) Możesz go wskazać bez zastanowienia.
c) Nie jesteś pewien/pewna, czy mógłbyś/mogła­byś go wskazać.

2. Jak łatwo możesz zapamiętać piosenkę, którą przed chwilą usłyszałeś/usłyszałaś?
a) Jest to bardzo łatwe; możesz zaśpiewać jej ka­wałek czysto.
b) Możesz ją zaśpiewać czysto pod warunkiem, że jest prosta i rytmiczna.
c) Sprawia ci to trudność.

3. Dzwoni do ciebie osoba, którą spotkałeś/spotkałaś kilka razy. Czy łatwo ci rozpoznać jej głos w ciągu kilku sekund, zanim się przedstawi?
a) Jest to dla ciebie łatwe.
b) Rozpoznałbyś/Rozpoznałabyś głos przynajmniej w połowie przypadków.
c) Sprawia ei to trudność.

4. Jesteś w towarzystwie zaprzyjaźnionych z tobą mał­żeństw. Dwie osoby spośród obecnych mają potajem­ny romans. Czy wykryłbyś/wykryłabyś ich związek?
a) Niemal zawsze.
b) W połowie przypadków.
c) Rzadko.

5. Jesteś na dużym, czysto towarzyskim spotkaniu. Zo­stajesz przedstawiony/przedstawiona pięciu nie zna­nym ci osobom. Czy łatwo będzie ci przypomnieć sobie ich twarze na wspomnienie ich nazwisk następnego dnia?
a) Będziesz pamiętać większość z nich.
b) Będziesz pamiętać tylko niektóre.
c) Rzadko zapamiętasz którekolwiek z nich.

6. Czy łatwe były dla ciebie ortografia i pisanie wy-pracowań we wczesnych latach szkolnych?
a) Obie rzeczy były dość łatwe.
b) Jedna z nich była łatwa.
c) Żadna nie była łatwa.

7. Spostrzegasz miejsce na parkingu, ale musisz wje­chać na nie tyłem, a miejsce jest dość wąskie:
a) Szukasz innego miejsca.
b) Wjeżdżasz tyłem... ale uważnie.
c) Nie myśląc wiele, wjeżdżasz tyłem.

8. Po trzech dniach spędzonych w nie znanej ci miejs­cowości ktoś cię pyta, gdzie jest północ:
a) Jest mało prawdopodobne,, żebyś umiał/umiała ją wskazać.
b) Nie jesteś pewien/pewna, ale mając chwilę czasu zorientujesz się.
c) Wskazujesz północ.

9. Jesteś w poczekalni u dentysty z paroma osobami tej samej co ty płci. Jak blisko którejś z nich możesz usiąść nie czując się niezręcznie?
a) Mniej niż 15 cm.
b) 15 do 60 cm.
c) Ponad 60 cm.

10. Odwiedzasz nowego sąsiada/sąsiadkę i prowadzi­cie rozmowę. W tle słychać kapanie z kranu. Poza tym w pokoju jest cicho.
a) Zwróciłbyś/Zwróciłabyś uwagę na ten dźwięk na­tychmiast i próbował/próbowała go ignorować.
b) Gdybyś zwrócił/zwróciła na niego uwagę, prawdopodobnie byś o tym wspomniał/wspomniała.
c) W ogóle by ci ten dźwięk nie przeszkadzał.

.
.
.
.
.
PUNKTACJA
.
.

Punktacja
Mężczyźni a) 10 punktów Kobiety: a) 15 punktów
b) 5 punktów b) 5 punktów
c) -5 punktów c) -5 punktów
Brak odpowiedzi liczy się za 5 punktów.

Większość mężczyzn osiąga od 0 do 60 punktów.
Większość kobiet osiąga od 50 do 100 punktów.
Wyniki pokrywające się, to znaczy między 50 a 60 punktami, oznaczają zgodność w myśleniu obu płci.
Wyniki mężczyzny poniżej 0 i kobiety powyżej 100 punktów wskazują na mózgi uformowane skrajnie od­miennie od mózgów płci przeciwnej... ale różnice też są atrakcyjne.
Wyniki mężczyzny powyżej 60 punktów mogą wska­zywać na kobiece skłonności jego umysłu. Wyniki kobiety poniżej 50 punktów mogą wskazywać na męskie skłon­ności jej umysłu.
Jednakże wszystkie te porównania odnoszą się do war­tości przeciętnych. Mężczyzna może uzyskać wynik powy­żej 60 punktów, a mimo to mieć mózg męski. Kobieta może uzyskać poniżej 50 punktów, a mimo to mieć mózg kobiecy. Istnieją różnice głębsze niż te, które ujawniają się w tak prostym teście. I te właśnie różnice musimy zbadać.

Na podstawie książki A.Moir D.Jessel "Płeć mózgu"

Różnice w organizacji mózgu

Sandra Witleson badała, jak ludzie reagują na informacje emocjonalne przekazywane do prawej półkuli, a jak na te przekazywane do lewej. Oparła to badanie na znanym fakcie, że wyobrażenia wizualne ograniczone do prawo­stronnego pola widzenia przekazywane są do lewej pół­kuli, natomiast obrazy pojawiające się jedynie w lewo­stronnym polu widzenia - do prawej.

Źródło: A.Moir D.Jessel - Płeć Mózgu

Wyobrażenia wzrokowe, którymi się posłużyła, były naładowane emocjonalnie. Stwierdziła, że:
- kobiety roz­poznawały emocjonalną treść niezależnie od tego, do któ­rej półkuli mózgowej obraz był przekazywany.
- mężczyźni rozpoznawali treści emocjonalne tylko wówczas, gdy ob­raz przekazywany był do półkuli prawej.
- u kobiet reakcje emocjonalne obecne są w obu pół­kulach mózgowych.
- u mężczyzn funkcje emocjonalne skoncentrowane są w półkuli prawej.

Dopiero w świetle ostatnich odkryć dotyczących różnic miedzy mózgami obu płci staje się jasne, jak ważne są różnice w rozmieszczeniu w mózgu obszarów kontrolują­cych emocje.
Różnice te dotyczą ciała modzelowatego, wiązki włó­kien łączących lewą i prawą połowę mózgu. Te właśnie włókna nerwowe zapewniają wymianę informacji między obiema półkulami mózgowymi. Ciało modzelowate jest odmienne u kobiet i u mężczyzn.

W ślepych próbach przeprowadzonych na czternastu mózgach otrzymanych w wyniku sekcji zwłok naukowcy stwierdzili, że pewien istotny obszar ciała modzelowatego jest u kobiet grubszy i bardziej bulwiasty niż u mężczyzn. Jako całość to podstawowe centrum wymiany informacji jest, w proporcji do całkowitej wagi mózgu, większe u ko­biet niż u mężczyzn. A jego odmienność u obu płci daje się precyzyjnie zaobserwować.

Kobiety mają większą liczbę połączeń tworzących ciało modzelowate, łącznik między obiema półkulami. Oznacza to, że między prawą i lewą stroną kobiecego mózgu na­stępuje wymiana większej ilości informacji.

Ostatnie badania wykazały natomiast, że im więcej lu­dzie mają połączeń między lewą i prawą półkulą, tym płynniej i lepiej mówią. Odkrycie to stanowi dodatkowe wyjaśnienie werbalnej sprawności kobiet.

Na podstawie: A.Moir D.Jessel - Płeć Mózgu

Kobiety a kierunki inżynieryjne.

Kobiety rzadziej niż mężczyźni pozostają na kierunkach inżynierskich i zostają inżynierami ponieważ chcą założyć rodzinę i są bardziej niepewne swoich matematycznych umiejętności, prawda?

Taki jest stereotyp.

Jednak najnowsze badania, o których można przeczytać w październikowym wydaniu American Sociological Review, sugerują inaczej.

Badania dowiodły, że prawdziwym problemem dla kobiet jest brak wiary w swój profesjonalizm w roli inżynierów.

"Studentki nauk inżynieryjnych chodzą na te same zajęcia, wypełniają te same testy co studenci, zdobywając czasami nawet lepsze wyniki" - mówi Erin Cech, autor owych badań. "Ale odkryliśmy, że kobiety rozwijają mniejszą pewność siebie w ich umiejętnościach inżynieryjnych niż mężczyźni. Również uznają, że kariera inżyniera mniej do nich pasuje, mimo że przeszły taki sam proces kształcenia co mężczyźni".

Więc dlaczego kobiety widzą siebie jako gorsze kandydatki do bycia dobrym inżynierem?

Wygląda na to, że wpływają na to drobne przekonania nabywane w procesie socjalizacji. Często bowiem, w umysłach ludzi kompetencja w zawodzie inżyniera jest powiązana z męskością i mężczyznami bardziej niż z kobietami i kobiecością.

Badanie dotyczyło 288 studentów, którzy przystąpili do programu nauczania inżynierii w 2003 roku w 4 instytucjach nauczania wyższego: Massachusetts Institute of Technology, the University of Massachusetts at Amherst, the Franklin W. Olin College of Engineering i Smith College.
Studenci zostali ponownie przebadani w 2007 roku.

Po badaniach Cech oznajmił, że pomimo małej próby badanej, nie znaleźli dowodów na to aby kobiece pragnienie do założenia rodziny miało wpływ na to że postrzegają się gorsze w zawodzie inżyniera.

Badanie to jest częścią większego projektu. Więcej wniosków z badań jak i informacje o projekcie można znaleźć na stronie: tutaj.
Artykuł częściowo przetłumaczony przeze mnie.

Czy mężczyźni są bardziej zabawni niż kobiety?

Dlaczego myślimy, że mężczyźni są bardziej zabawni niż kobiety?

Stereotypowi przygląda się Laura Mickes z Uniwersytetu Kalifornia i Robert Mankoff z The New Yorker.

Zarówno kobiety jak i mężczyźni wierzą w to, że mężczyźni są zabawniejsi niż kobiety. Dlaczego?
Jedna teoria głosi, że mężczyźni używają humoru aby zaimponować potencjalnym partnerom.
Kobiety często wspominają, że wolą facetów, którzy potrafią je rozśmieszyć. A mężczyźni preferują kobiety, który śmieją się z ich kawałów.

Laura Mickes wraz ze swoim zespołem chciała dowiedzieć się, czy za owym stereotypem stoi jakaś substancja i czy faceci są faktycznie bardziej zabawni niż kobiety czy po prostu są tak postrzegani?

W pierwszym badaniu, kobiety i mężczyźni zostali poproszeni aby napisali śmieszne podpisy do rysunków z The New Yorker.
Owe rysunki zostały następnie poddane ocenie grupy ludzi specjalnie do tego wybranej, bez wiedzy o tym, czy owy podpis napisany był przez kobietę czy mężczyznę.
Badania pokazały, że zarówno sędziowie-kobiety jak i sędziowie-mężczyźni ocenili podpisy napisane przez mężczyzn jako te bardziej zabawne. Mężczyźni-sędziowie nawet bardziej preferowali rodzaj humoru użytego przez mężczyzn.

W drugim badaniu pokazano kobietom i mężczyznom te najbardziej i najmniej śmieszne podpisy z pierwszego badania i zostali poinformowani o tym, przez jaką płeć został owy podpis stworzony.
Następnie został przeprowadzony test pamięciowy gdzie grupa badanych została poproszona o to, aby przypomnieć sobie czy dany śmieszny tekst został napisany przez kobietę czy mężczyznę.
Podsumowując, śmieszne teksty były zapamiętane lepiej, a im bardziej dany tekst był zabawny, tym częściej badani pamiętali płeć autora.

Zdarzyło się jednak, że badani z obu grup potrafili błędnie przypisać śmieszne podpisy męskim autorom i te mało humorystyczne kobietom.

Podsumowanie autorów badań:

Nasze badania sugerują, że osąd mężczyzn o tym, że mężczyźni są bardziej zabawny może być rezultatem tego, że preferują humor męski.
Kobiety natomiast częściej śmieją się z żartów, kiedy wiedzą że pochodzą one od facetów, co może być potraktowane wpływami społecznymi.

Artykuł przetłumaczony przeze mnie. Oryginał po angielsku można przeczytać tutaj.

A co w rządzie słychać?

Na ten artykuł trafiłam przez przypadek przeglądając informacje z Polski na portalu wiadomości.gazeta.pl

Nie jest to może wpis stricte o stereotypach, ale dotyczy osoby która walczy w Polsce o sprawy kobiece i w dzisiejszym wywiadzie w Poranku TOK FM mówiła o niej posłanka PO - Joanna Mucha.

Posłanka Mucha stwierdziła bowiem, że Elżbieta Radziszewska, która jest Pełnomocnikiem Rządu do spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn, walcząc ze stereotypami sama padła ich ofiarą.

Bo jeśli ktoś przyznaje się do katolicyzmu, ubiera stroje ludowe, to musi - zdaniem wielu - myśleć wstecznie - mówiła w Poranku TOK FM Joanna Mucha. A więc zarzuty środowisk lewicowych i feministycznych były niesprawiedliwe? - Bardzo dobrze znam te środowiska. Znam prof. Magdę Środę i osoby wokół niej. Bardzo często ze strony tych środowisk słyszałam postulaty, którymi właśnie zajmowała się Ela Radziszewska. Tylko, że nikt o tym nie wiedział - podkreśla Mucha.

- Minister Radziszewska zrobiła bardzo duży krok do przodu, jeśli chodzi o sprawy kobiece. Chodzi o kwestię gwałtów i postępowania w sprawach o gwałt, sprawa staży lekarskich i grantów naukowych dla dziewczyn, które zachodzą w ciążę. Rozwiązano wiele problemów, ale pies z kulawą nową się tym nie zainteresował, nie podano tego do wiadomości publicznej - zapewnia Mucha.

Cały artykuł oraz fragment rozmowy z Joanną Muchą możecie zobaczyć tutaj:

Kobieta-żona kiedyś.

Krótki filmik z przykładami jak kiedyś działały stereotypy dotyczące tego, kim jest idealna "kobieta" ;).

Czy orientacja seksualna wpływa na wykonywanie zadań umysłowych?

W maju 2007 roku naukowcy z Uniwersytetu w Warwick odkryli, że orientacja seksualna ma wpływ na to jak wykonujemy pewne zadania umysłowe (np. nawigacja w samochodzie przy pomocy mapy.)

Naukowcy przy pomocy telewizji BBC przebadali 198 tysięcy osób w wieku 20-65 lat (109,612 mężczyzn i 88,509 kobiet).
Badania potwierdziły hipotezy w których zakładano, że mężczyźni przewyższają kobiety w zadaniach takich jak obracanie obiektów w myślach.

Kobiety miały zaś przewagę w testach zręczności werbalnej i zapamiętywaniu miejsca położenia pewnych obiektów.

Pewne kluczowe różnice odkryto podczas podziału osób badanych względem orientacji seksualnej.
Na przykład dla "obracania obiektów w myślach" (czyli zadania, w którym mężczyźni wypadają zdecydowanie lepiej niż kobiety) wyniki uformowały się następująco (od najlepszych, do najgorszych):

1. Heteroseksualni mężczyźni
2. Biseksualni mężczyźni
3. Homoseksualni mężczyźni
4. Homoseksualne kobiety
5. Biseksualne kobiety
6. Heteroseksualne kobiety

W przekroju wszystkich przebadanych zadań umysłowych, tam, gdzie płeć badanych miała znaczenie osoby heteroseksualne wypadały lepiej, niż osoby nie heteroseksualne.
Natomiast tam, gdzie płeć za nie różnicowała osób i nie wpływała na wykonanie zadania, lepiej radziły sobie osoby homoseksualne i biseksualne poszczególnej płci.


Artykuł: "Gender and Sexual Orientation Differences in Cognition Across Adulthood: Age Is Kinder to Women than to Men Regardless of Sexual Orientation"Archives of Sexual Behaviour, April 2007 DOI 10.1007/s10508-006-9155-y

Stereotypy - definicje

Nie wyobrażam sobie pisania o rożnych badaniach i ciekawostkach psychologii rodzaju bez uprzedniego podania definicji stereotypów:

W ujęciu encyklopedycznym stereotyp to:

skrótowy, uproszczony i zabarwiony wartościująco obraz grupy ludzi (np. etnicznej, zawodowej, rasowej, klasy społecznej), funkcjonujący w świadomości członków innych grup; stereotyp powstaje w rezultacie bezrefleksyjnego przejmowania opinii rozpowszechnionych w danym środowisku, jest bardzo trwały i odporny na zmianę, nawet w przypadku gromadzenia się sprzecznych z nim doświadczeń; wywiera silny wpływ na zachowania grupy społecznej, sprzyjając zwłaszcza utrwalaniu uprzedzeń wobec ludzi spoza własnej grupy. W znaczeniu szerszym używa się terminu stereotyp na oznaczenie wszelkich poglądów stanowiących odbicie gotowego wzoru i przyswajanych bez zastanowienia i konfrontowania ich z rzeczywistością.

(Nowa encyklopedia powszechna, tom 5, 1996, 47).

Stereotypy oraz myślenie stereotypowe było i jest przedmiotem wielu badań, szczególnie w zakresie psychologii i socjologii.
W psychologii stereotyp definiuje się w następujący sposób:

Stereotyp to schemat reprezentujący grupę lub rodzaj osób wyodrębnionych z uwagi na jakąś łatwo zauważalną cechę określającą ich społeczną tożsamość, jak płeć, rasa, narodowość, religia, pochodzenie społeczne, zawód. Schemat taki jest zwykle nadmiernie uproszczony, nadogólny (wszyscy członkowie grupy „są” tacy sami), niepodatny na zmiany w wyniku nowych informacji oraz społecznie podzielany, stanowiąc element kultury jakiejś społeczności.



(Wojciszke, 2006, 68).

Fakty dotyczące męskości - część 1

Istnieją pewne obiektywne, dające się do pewnego stopnia empirycznie zweryfikować, fakty dotyczące męskości i kobiecości. Dotychczas w licznych badaniach udało się udowodnić, iż mężczyźni:

• mają lepszą wyobraźnię przestrzenną,
  
• mają lepsze wyczucie perspektywy,
  
• są częściej uzdolnieni matematycznie,
  
• lepiej dostrzegają regularności i abstrakcyjne relacje,
  
• lepiej czytają mapę;
  
• widzą lepiej w jasnym świetle,
  
• wykazują większe zainteresowanie przedmiotami niż ludźmi,
  
• lepiej przetwarzają informacje wtedy, gdy tworzą one jakąś spójną formę,
  
• podchodzą do problemów w sposób bardziej pragmatyczny i egocentryczny.

Ponadto w badaniach empirycznych stwierdzono, że im wyższy poziom testosteronu u danej osoby tym większa agresja, współzawodnictwo, dominacja i pewność siebie. Testosteron także koncentruje i pobudza mózg, przez co zdolny on jest do większego skupienia, co również może powodować pewną przewagę mężczyzn. Uważa się także, że wzrok to najważniejszy zmysł mężczyzn, a emocje najłatwiej im wyrażać w sferze działań (Głażewska, 2005).

O początku słów kilka

Pomijając fakt, że na początku było Słowo albo Wielki Wybuch a ludzie ewoluowali ze zwierząt w zwierzęta te niby bardziej inteligentne... to na początku był On i była Ona, kobieta i mężczyzna.

W ramach wyjaśnień powiem, że blog ten będzie się skupiał wokół tych dwóch stworzeń chodzących na tylnych łapach, będzie czerpał z wiedzy o stereotypach rodzaju, o wiecznej walce płci i próbach zmian lub złagodzenia efektów wieloletniej stereotypizacji podczas socjalizacji człowieka do naszego społeczeństwa.

Ujęcie problemu będzie bardziej psychologiczne i socjologiczne niż medyczne, ale jeśli znajdę jakieś ciekawostki, nie zawaham się nimi podzielić z wami w tym moim małym miejscu!

Zapraszam więc do czytania,
M.